Hồi ức chiến thắng trận đầu - Kỳ 1: Ngày định mệnh của không quân Mỹ

Thả hoa tưởng vọng các anh hùng liệt sĩ hi sinh Trong trận đầu thử lửa với không quân Mỹ Đó là ngày 5-8-1964, chỉ 10 tháng sau khi tỉnh Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh. Quân và dân thị xã Hồng Gai ngày ấy của tỉnh Quảng Ninh đã lập chiến công hiển hách trên bầu trời di sản vịnh Hạ Long, bắn rơi 3 máy bay phản lực Mỹ, bắt sống viên trung úy phi công I. An-vơ-ret. Đây là phi công Mỹ trước hết bị bắt sống ở Việt Nam. Cay cú vì chiến hạm Ma-đốc đồ sộ đã bị 3 con tàu nhỏ của phân đội 3 HQNDVN đánh đuổi khỏi khu vực đảo Hòn Mê, Hòn Mát trên lãnh hải Thanh Hóa vào buổi chiều ngày 2-8-1964, đêm 4-8-1964, Mỹ đã cho một số tàu chiến đến Vịnh Bắc Bộ tiếp giáp vùng biển Việt Nam. Giữa đêm tối bao la, các loại vũ khí trên tàu nhất loạt phát hỏa. Hàng ngàn tiếng nổ rền vang inh ỏi giữa biển khơi. Đồng thời, bộ máy tuyên truyền của Lầu Năm Góc (Mỹ) tung tin vu khống HQNDVN tiến công tàu chiến Mỹ trên lãnh hải quốc tế. Chúng tự gây nên cái gọi là sự kiện vịnh Bắc Bộ để lấy cớ trả nủa đánh phá miền Bắc nước ta, phá hoại kinh tế quốc phòng nhằm ngăn chặn tăng viện của hậu phương lớn miền Bắc cho tiền phương lớn miền Nam. Bộ đội Hải quân Việt Nam đánh trả máy bay Mỹ ngày 5-8-1964 Ngày 5-8-1964, trên 40 máy bay cánh quạt và phản lực đương đại, cả tiêm kích và cường kích như AD6, A4D, F8U, F4H… bất thần mở cuộc tấn công mang tên "hành binh Pierce Arrow” (Mũi tên xuyên) đánh phá vào hầu hết các cứ hải quân của ta trên suốt dải ven biển miền Bắc từ cảng sông Gianh (Quảng Bình); Cửa Hội, Vinh, Bến Thủy (Nghệ An); cửa Lạch Trường (Thanh Hóa) đến Bãi Cháy (Quảng Ninh) hòng diệt lực lượng HQNDVN trong ngày 5-8 và mở đầu cho cuộc chiến tranh phá hoại quy mô lớn chống miền Bắc hòng uy hiếp tinh thần và ý chí chống chọi của quân dân miền Bắc, nhằm xoay chuyển tình thế trên trận mạc miền Nam để bảo vệ chế độ Sài Gòn và Mỹ có chỗ đứng chân ở Đông Nam Á. Trong ký ức các cựu chiến binh Quảng Ninh cùng người dân thị xã Hồng Gai ngày ấy (nay là thành thị Hạ Long) còn nhớ rõ: Hồi 14 giờ 30 chiều ngày 5-8-1964, hàng chục phi cơ chia làm nhiều tốp từ biển bay vào, diễn biến rất nhanh, tốc độ máy bay lớn hơn tiếng động. Một số trận địa kịp thời nổ súng, loạt đạn đầu còn rời rạc chưa bám sát đích và lúc này tàu hải quân chưa kịp phản ứng. Tàu bay lao xuống bắn phá quân cảng, địch đánh phá xong đợt thứ nhất thì các tàu chiến của ta mới triển khai đội hình tranh đấu. Khi địch nối vào đợt 2, đích xuất hiện trên không, các trận địa pháo trung - cao của Tiểu đoàn 217 nhất tề nổ súng đón đầu. Hàng trăm quả pháo nổ trên không bung ra những đụn khói trắng bao quanh tàu bay địch. Phi cơ vẫn lao xuống bắn phá quân cảng và tàu của ta. Để che mắt địch, các tàu nhất tề phóng hỏa mù ngụy trang. Các con tàu luồn lách trong làn khói. Các khẩu pháo 37 và 14,5 ly từ tàu nhả đạn xé không khí đan thành lưới lửa hướng về mục tiêu. Trên sông Cửa Lục lúc này mờ mịt khói ngụy trang của tàu, của pháo. Những tiếng nổ chát chúa từ nòng pháo tàu ta và rốc két của địch cùng tiếng gầm rú của tàu bay phản lực khiến cả không gian náo loạn các loại âm thanh. Trong lúc trận chống chọi diễn ra ác liệt, một chiếc phản lực xịt khói từ thân và lóe lửa, đốm lửa mỗi lúc to dần rồi bùng lên như bó đuốc đồ sộ. Nó bay lao ra biển và cắm đầu xuống nước biển trong xanh. Lúc đó, phi công Mỹ nhảy dù. Chiếc dù trắng treo lơ lửng trên không và nối rơi xuống biển. Lúc này các trận địa pháo, các tàu hải quân và quần chúng hai bên bờ sông Bãi Cháy vang lên tiếng reo hò: "phi cơ Mỹ cháy rồi, rơi rồi. Tung hô, Hoan hô”. Tàu khu trục Mađốc của Mỹ Thấy đồng bọn bị bắn rơi, các tàu bay khác điên cuồng lao vào đánh phá. Hỏa lực của ta kiên cường bắn trả. Trên bầu trời lại một chiếc, rồi hai chiếc trúng đạn bốc khói ở cánh, ở thân, lửa lại lóe lên mỗi lúc một to thành cầu lửa lao ra biển và cắm đầu rơi xuống nước. Một cái rơi ở cửa giữa, một chiếc trùng triềng bay ra phao số 0 rồi rơi ở đó. Thấy 3 chiếc rơi trong vòng 10 phút, các chiếc khác vội vàng cút khỏi bầu trời vịnh Hạ Long. Sự tính tình sai trái của kẻ xâm lược Việt Nam đã phải trả giá, gần chục tàu bay tan xác, phi công Mỹ bị bắt sống. Mỹ đã phải trả giá đắt về lực lượng và uy tín tại Việt Nam - sơn hà vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh trường kỳ và quả cảm còn rất nhiều khó khăn. Phi cơ A-4C từ hàng không mẫu hạm USS Constellation Tham dự chiến dịch Mũi tên xuyên - chiến dịch không kích Do HQ Mỹ thực hành vào ngày 5-8-1964 Cuộc đấu tranh không cân sức, song với ý chí đoàn kết kiên cường, gan dạ và mưu trí, quân và dân Quảng Ninh đã làm nên một "trận Bạch Đằng” trên bầu trời vịnh Hạ Long. Chỉ sau đó 2 ngày, ngày 7-8-1964, trong lễ mừng công chiến thắng trận đầu được tổ chức ở Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Trong trận này, chúng ta đã cho đế quốc Mỹ một bài học đích đáng; song song chúng ta đã thấy rõ hơn những ưu điểm và nhược điểm của ta…”. Âm vang của thắng lợi trận đầu 5-8-1964 luôn nhắc nhỏm chúng ta về lòng tự hào dân tộc, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp của cách mạng, không ngại khó khăn, gian khổ, xoành xoạch nêu cao ý thức cảnh giác cách mệnh, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu và hành động chống phá của các thần thế thù địch, giữ vững vùng trời, biển đảo linh của giang san. Xuân Quảng